Korku Öğrenilir mi?

Çocuk, “Bu şey güvenli mi?” sorusunun cevabını çoğu zaman yetişkinin yüzünden alır. Ebeveynlerin korkulu tepkilerinin çocukta korku öğrenimini etkileyebildiğini gösteren çalışmalar da tam olarak bunu anlatır.

Bir çocuk böceği eline aldığında aslında ne tutar?

Bir böceği mi?

Bir yılanı mı?

Yoksa henüz korkuyla kirlenmemiş o saf merak duygusunu mu?

Çünkü çocuklar dünyaya bizim korku listemizle gelmezler.

“Böcek iğrençtir.”

“Köpek ısırır.”

“Çamur pistir.”

“Yılan görünce kaçılır.”

Bunların çoğu, çocuğun sinir sistemine sonradan yazılan cümlelerdir.

Elbette çocuk doğuştan tamamen savunmasız değildir. Bedenin kendi alarm sistemi vardır. Ani seslere, düşme hissine, beklenmedik temaslara karşı sinir sistemi uyanır. Ama bir şeyden korkmak ile bir şeyi fark etmeye hazır olmak aynı şey değildir.

Çocuk önce dünyayı merak eder.

Dokunur.

Koklar.

Yaklaşır.

Geri çekilir.

Tekrar bakar.

Ve sonra dönüp bize bakar.

İşte o an çok kıymetlidir. Çünkü çocuk çoğu zaman şunu sorar aslında: “Bu güvenli mi?”“Buna yaklaşabilir miyim?”

“Sen sakin misin?”

“Ben de sakin kalabilir miyim?”

Bizim yüzümüz, sesimiz, bedenimizin gerilimi çocuğun dünyayı okuma biçimine dönüşür. Biz panikle bağırırsak çocuk sadece böcekten korkmayı değil, merak ettiği şeylerin tehlikeli olabileceğini de öğrenir. Biz sakince rehberlik edersek çocuk sadece cesaretlenmez; aynı zamanda dikkat etmeyi de öğrenir.

Çünkü mesele çocuğu korkusuz yapmak değildir.

Mesele, çocuğun içinde akıllı bir güvenlik sistemi kurmasına yardım etmektir.

Bir çocuk böceği eline alıp annesine getirdiğinde belki de bize şunu gösteriyordur: “Bak, dünya benim için hâlâ keşfedilebilir bir yer.”

Ve biz o anda dünyayı ona nasıl tercüme edersek, çocuk da dünyayı biraz öyle hatırlar.

Bu yüzden her merakı korkuyla kesmek yerine, bazen sadece şunu söylemek gerekir:

“Evet, çok ilginç görünüyor. Gel birlikte bakalım. Bazı canlılara nazik dokunuruz, bazılarına ise uzaktan bakarız.”

Çünkü güvenlik, çocuğa sadece “dokunma” diyerek öğretilmez. Güvenlik; yanında sakin kalan, açıklayan, sınır koyan ama merakı öldürmeyen bir yetişkinle inşa edilir.

Çocuklar korkuyu bazen bizden öğrenir.Ama güven duygusunu da yine en çok bizden öğrenir. 🌿